Blogging is often seen as a new form of journalism, an online diary or a democratising medium which potentially gives every citizen a voice. However, what can we say about blogging and the blogosphere if we look at blogs from within the medium? In other words, what is blogging when we look at the software blogs are made with?

Anne Helmond graduated from the University of Amsterdam with a study on WordPress, the leading blog software. This research focuses on how blog software and search engines arose at the same time (1999) and have since established a tight relationship. What does this mean for bloggers, blogs and the blogosphere if we look beyond search engine optimization?

Anne Helmond – The blog as database from Vileo on Vimeo. (Thanks Vileo for the video!)

My slides are available in a previous post: “Slides from my presentation at the first WordCampNL.”

Short introduction to my research in the ASCA newsletter #119, October 2009. Amsterdam School for Cultural Analysis, University of Amsterdam

Anne Helmond, Software‐Engine relations in the Social Web (Docent‐Promovendus, Promotor: Richard Rogers)

The research contributes to the emerging field of software studies as a branch within media studies. Software is an understudied object within media studies, yet it shapes our current media use, production and distribution. As software is increasingly moving from the desktop to the web it becomes part of a larger network where search engines play an important role. My research has found that search engines establish tight relationships with blog software, which alter both the medium and the practice of blogging. Acknowledging the important role of the engines on the web by further theorizing software‐engine relations will definitely add to the field of software studies. Therefore, I propose, to study software and engines in conjunction rather than separately and I will especially look into this new phenomenon of software‐engine relations. The question is whether it is possible to demarcate an area of study that deals with these software‐engine relations. By rethinking the role of search engines as part of the software platforms that constitute the social web it aims to contribute to a new way to study the web.

It’s been pretty quiet here in contrast to my Twitter account (in Dutch). While finishing my publication for the Networked book I applied for a PhD position at the University of Amsterdam.

I am happy to announce that I will continue my research on software-engine relations as a PhD within the emerging field of Software Studies with my colleagues of the Digital Methods Initiative. Of course this also means that the summer break is officially over for my blog. I redesigned it as a fresh start to enter a new era of my blog as a research tool, a place for discussion and publication.

My new workplace at the UvA.

My chapter for Networked: a (networked_book) about (networked_art), Lifetracing. The Traces of a Networked Life,  is now officially online and open to comments. Thanks to Turbulence.org and and the National Endowment for the Arts for supporting my research.

Lifetracing. The Traces of a Networked Life

Identity on the web has changed by the assemblage of social software platforms, engines and users. Four major platforms for presenting the self online have developed over time: the homepage, the blog, the social networking profile and the lifestream. They each have their own specific way for presenting the self online. It should be mentioned that the shift has taken place from the centralized identity on the homepage to the distributed identity on a website with the lifestream.

The homepage is a self-secluded manually coded website containing its content on its own server. With the introduction of blog software the act of self publishing was made available to the public and the blog shows that it is part of a larger network with the embedding of external content from other services and platforms. In this era of the social web, the social networking profile has become a popular way to present the self online. The latest trend is the website containing a lifestream serving as an aggregation point for the distributed identity across various social media platforms.

The advent of the search engines has had a major impact on both the construction and the presentation of the online identity. Search engines do not only index the platforms identity is performed on, but they also organize and construct identity online. They act as a central point where identity performance is indexed. Since search engines have become the main entry point to the web, the idea of identity management has become very important. The case of Nina Brink, for example, shows how Search Engine Reputation Management tactics have been used to adjust online presence for the search engines.

The networked identity has proliferated as a result of the social media user recording the self online. Once content has been published online it becomes part of a larger network in which platforms can automatically exchange data and search engines can index data. The role of the user in this new situation is such that the user has become both content provicer and data provider. User data is used by the search engines for commercial gain but ironically it is also offered to the users in exchange for a ‘free’ account. Users gain access to their own statistics by providing their statistics. These statistics are used to measure the self and to show off the self on the social web.

Identity construction and identity performance have significantly changed since the advent of the engines, which calls for a reconsideration of identity. It can be argued that the assembly of platform, engine and user has constructed a new type of identity: Identity 2.0. This type of identity, placed within the period of Web 2.0, is always under construction, never finished, networked, user-generated, distributed and persistent.

Read the whole chapter of Lifetracing. The Traces of a Networked Life.

Official press release:
WE INVITE YOU TO PARTICIPATE . comment, revise, translate, submit a chapter http://networkedbook.org

Two years in the making, Networked: a (networked_book) about (networked_art) is now open for comments, revisions, and translations. You may also submit a chapter for consideration.

Please register and then Read | Write:

THE IMMEDIATED NOW: NETWORK CULTURE AND THE POETICS OF REALITY
Kazys Varnelis
http://varnelis.networkedbook.org

LIFETRACING: THE TRACES OF A NETWORKED LIFE
Anne Helmond
http://helmond.networkedbook.org

STORAGE IN COLLABORATIVE NETWORKED ART
Jason Freeman
http://freeman.networkedbook.org

DATA UNDERMINING: THE WORK OF NETWORKED ART IN AN AGE OF IMPERCEPTIBILITY
Anna Munster
http://munster.networkedbook.org

ART IN THE AGE OF DATAFLOW: NARRATIVE, AUTHORSHIP, AND INDETERMINACY
Patrick Lichty
http://lichty.networkedbook.org

TAGS: active, aethetics, aggregators, authenticity, authorship, BEN FRY, BEN RUBIN, BURAK ARIKAN, collaborative, communication, data, data mining, digital traces, distributed, DIY, EDUARDO NAVAS, everyday life, flow, GOLAN
LEVIN, identity, improvisation, Internet, JANET CARDIFF, JASON FREEMAN, JODI.ORG, JONATHAN HARRIS, latency, lifelogging, lifetracing, MANIK, mapping, MARK HANSEN, MARTIN WATTENBERG, MAX NEUHAUS, Mechanical Turk,
mediation, memory, music, narrative, NastyNets, NATHANIEL STERN, net art, network, NICK KNOUF, nonlinear, OLIVER LARIC, participation, performative, persistance, PETER TRAUB, platform, postmodernism, presentational, privacy,
prosumer, prosurfer, ranking, realism, reality, real-time, relational, remix, representation, research, RYBN, SCARLET ELECTRIC, SCOTT KILDALL, search engine, self, self-exposure, SHIFTSPACE.ORG, social networks, software, sousveillance, STEVE LAMBERT, storage, surveillance, tactical media, telepresence, THE HUB, THEY RULE, TrackMeNot, transmission, TV,
user-generated, visualization, web 2.0, webcam, widget, Wikipedia Art, YES MEN

BACKGROUND

“Networked” proposes that a history or critique of interactive and/or participatory art must itself be interactive and/or participatory; that the technologies used to create a work suggest new forms a “book” might take.

In 2008, Turbulence.org and its project partners — NewMediaFix, Telic Arts Exchange, and Freewaves – issued an international, open call for chapter proposals. We invited contributions that critically and creatively rethink how networked art is categorized, analyzed, legitimized — and by whom — as norms of authority, trust, authenticity and legitimacy evolve.

Our international committee consisted of: Steve Dietz (Northern Lights, MN) :: Martha Gabriel (net artist, Brazil) :: Geert Lovink (Institute for Network Cultures, The Netherlands) :: Nick Montfort (Massachusetts Institute for Technology, MA) :: Anne Bray (LA Freewaves, LA) :: Sean Dockray (Telic Arts Exchange, LA) :: Jo-Anne Green (NRPA, MA) :: Eduardo Navas
(newmediaFIX) :: Helen Thorington (NRPA, NY)

Built by Matthew Belanger (our hero!), http://networkedbook.org is powered by WordPress, CommentPress and BuddyPress.

Networked was made possible with funds from the National Endowment for the Arts (United States). Thank you.

We are deeply grateful to Eduardo Navas for his commitment to both this project and past collaborations with Turbulence.org.

Jo-Anne Green and Helen Thorington
jo at turbulence dot org
newradio at turbulence dot org

In 1996 I created one of my first homepages, a tribute website to the Canadian band Eric’s Trip. I was able to claim a beautiful Geocities url: http://www.geocities.com/SunsetStrip/3500/

It’s one big piece of pure nostalgia and 1996 web aesthetics: Photoshop flares, optimized for Netscape and hand-coded with HTML Notepad. The Last Update JavaScript stamp reads 08/30/1997 18:50:02 but I haven’t updated the page since 1996. The stamp says 1997 because Geocities used to insert advertising which would fool the script into thinking the page had been updated.

ASCII and the Archive Team have started to archive Geocities and the progress is described in ‘Geocities: Lessons So Far.’ There are two great applications to backup your own, long forgotten, Geocities website:

• PC: Website Ripper Copier
• MAC: SiteSucker (Thanks Daniel Rehn!)

I now host The Unofficial Eric’s Trip Homepage on this webserver, have a look at my 1996 design skills (watch your steps: broken links, hint: choose l0-fi). PC World wrote a great nostalgic article on the end of the Geocities era: ‘So Long, GeoCities: We Forgot You Still Existed‘

Esther Weltevrede, my colleague at the Digital Methods Initiative, will be talking about Archiving Web dynamics at the Archive 2020 meeting which I will blog about for Virtueel Platform. Looking forward to it!

Ik werd vanmiddag door Sanne Brand en Mark Zaremba via Twitter geïnterviewd voor hun project Social Networkz aan de Fontys Hogeschool voor Journalistiek in Tilburg. Het “origineel” is te vinden op de blog van Sanne Brand. Wat ik met name interessant vind aan deze vorm van een interview is dat ik door de “restricties” van het medium Twitter als het ware gedwongen word binnen 140 karakters (of een meervoud daarvan) te antwoorden. Hierdoor zijn enkele antwoorden misschien wat meer kort door de bocht als ik ze in een andere context zou geven, maar toont tevens hoe men de communicatie aanpast aan het medium.

“Ik begin de dag met mijn RSS Reader”

Een krant en een televisie heeft ze niet. Anne Helmond begint haar dag met haar RSS reader waarin ze abonnementen op honderden blogs en websites heeft verzameld. Anne studeerde Nieuwe Media van 2004 tot 2008 aan de Universiteit van Amsterdam, de plek die nu ook haar werkplek is. Anne is docente Nieuwe Media van de afdeling Mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. Deze vlotte dame houdt zich vooral bezig met Software Studies en dan met name de rol die software speelt in onze samenleving. Social Networkz was benieuwd naar specialisme, haar mening over sociale netwerken en wat deze netwerken inhouden voor de hedendaagse journalistiek.

Kun je uitleggen wat je specialisme is met betrekking tot nieuwe media?

Tweet 1: Mij specialisme richt zich op software-engine relations of hoe de relatie van zoekmachines is met (social) software.
Tweet 2: Het is een onderdeel van het nieuwe vakgebied Software Studies. Ik heb me tot nu toe met name gericht op blog software.

Waarom is de relatie zoekmachine-software zo belangrijk?

Tweet 1: Omdat de engines voor ons bepalen hoe het web er uit ziet, hoe we er toegang to hebben en wat we te zien krijgen.
Tweet 2: Daarnaast wordt ons gedrag online ook grotendeels bewust, en onbewust, door de engines bepaald. Bijvoorbeeld de praktijk van bloggen.
Tweet 3: Heel concreet: de praktijk van het linken in de blogosfeer is veranderd door de opkomst van Google’s Pagerank algoritme.

Wat is de maatschappelijke relevantie van dat nieuwe vakgebied?
Tweet 1: Veel bloggers schrijven specifiek voor zoekmachines in het achterhoofd waarbij de inhoud en headlines aangepast worden voor de engines.
Tweet 2: De link die ik nu stuur is niet specifiek gericht op zoekmachines maar gaat over edits die kranten uitvoeren: www.thequickbrown.com/faq.

Bepalen zij ook het nieuws dat we te zien krijgen?

Tweet 1: Nieuws wordt op het web steeds meer bepaald door algoritmes en steeds minder door menselijke selectie, de redacteuren.
Tweet 2: Aan de andere kant zie ik menselijke input wel een grotere rol gaan spelen in de vorm van social filtering of recommendation.
Tweet 3: Ik zie en.nl als een voorbeeld van een nieuwssite die echt voor het medium web is gemaakt en niet voor het medium print.

Okay, daarmee gaan we al erg de diepte in. Hoe zeg je dat in lekentaal? Bloggers bepalen de zoekresultaten?

Tweet 1: Nee, bloggers bepalen niet de zoekresultaten maar ze zijn zich bewust van het feit dat ze er grote invloed op kunnen uitoefenen.
Tweet 2: Professionele bloggers passen zich vaak aan de regels van de zoekmachines aan om zo goed mogelijk gelezen te worden.

Gebruik je zelf louter nog internet om aan je nieuwsbehoefte te voldoen?

Tweet 1: Op dit moment wel. Ik heb geen krant en geen tv. Het meeste nieuws bereikt mij op dit moment via Twitter waarna ik verder zoek.
Tweet 2: Ik lees geen krant in de ochtend. Ik begin de dag met mijn RSS reader met abonnementen op honderden blogs en websites.

Dat is dan toch geen automatische nieuwsselectie door een computer? Nemen sociale netwerken misschien de functie van nieuwsbrenger over?

Tweet 1: Sociale netwerken kunnen de filterfunctie van de gatekeepers van het nieuws overnemen, dit gebeurt bij Digg bijvoorbeeld.
Tweet 2: In tegenstelling tot top-down selectie door editors, bottom-up selectie door leden van sociale netwerken.
Tweet 3: Dit zal niet voor alle doeleinden geschikt zijn, maar in een internet- en technologie sfeer als Digg.com werkt het erg goed.

Welke factoren zijn er voor het succes van een site, blog of netwerk?

Tweet 1: Dat ligt er aan hoe je succes definieert. Is succes een x aantal lezers, dat je er geld mee verdient of dat je bekend bent?

Social Networkz: Als je geen geld verdiend is dat in principe een marketingprobleem, voor journalistiek is het aantal lezers belangrijk

Tweet 1: Voor journalistiek aantal lezers, maar wellicht voor bloggers het aantal mensen dat er naar linkt of commentaar geeft op blog.

Maar gaapt er niet nog een enorme kloof tussen internetpioniers (zoals jij) en mensen die nog niet veel online doen?

Tweet 1: Jazeker, maar die kloof is aan het dichten. Nieuwe webgebruikers zijn zich vaak niet bewust van de achterliggende structuren.
Tweet 2: En juist die achterliggende structuren die men niet ziet of men zich niet bewust van is, interesseren mij.
Tweet 3: Voor een nieuwe generatie webgebruikers is Google “The start page for the internet” (Dodge, 2007)
Tweet 4: Google has become such a commonly used resource that people are beginning to regard it as synonymous with the Web.” (Gudrais)

Bedoel je met achterliggende structuren ook mogelijkheden of allen de techniek die een site mogelijk maakt?

Tweet 1: Met structuren bedoel ik zowel de technologische structuren als de sociale structuren en dan met name de relatie ertussen.
Tweet 2: Hoe bepalen bijvoorbeeld de technologische structuren ons online web gedrag?

Wat fascineert je er precies aan?

Tweet 1: Ik vind het ontzettend interessant dat de New York Times heel veel blog elementen overneemt in haar website.

Het is ook wel logisch dat mensen wat houvast zoeken in de wildgroei op internet. Is 1 sociaal netwerk voor de meeste mensen niet genoeg?

Tweet 1: Veel netwerken overlappen elkaar qua doelstelling zoals Hyves, Myspace en Facebook. Maar vanwege de verschillende achtergronden zitten er ook verschillende mensen op de netwerk en zul je je aansluiten daar waar je vrienden zich bevinden.
Tweet 2: Dat is ook de reden dat vrijwel elke Nederlander een Hyves-account heeft en geen Facebook-account (wel steeds meer).

Zie jij relaties tussen het verdwijnen van kranten en nieuwe media doordat mensen zich op al die sociale netwerken inschrijven?

Tweet 1: Nee, ik denk dat kranten en sociale netwerken twee verschillende functies bedienen. Groot nieuws werd vroeger doorgebeld.
Tweet 2: Nu verschijnt breaking news direct binnen vele sociale netwerken, zoals Twitter. De kracht van het doorgeven is sneller/groter.
Tweet 3: Je kunt maar 1 vriend tegelijk bellen over een plane crash in de Hudson en op Twitter aan 400 mensen tegelijkertijd
Tweet 4: Ik denk niet dat journalisten door het web verdwijnen, maar wel dat hun werkomgeving zal veranderen.

Zou de ‘ouderwetse’ krant zich op bijvoorbeeld Twitter moeten storten om nieuws te ontdekken?

Tweet 1: Of het medium waarin journalisten publiceren nog lang de krant zal zijn? Journalisten zullen andere platformen moeten beheersen.
Tweet 2: ‘Oude’media gebruiken zien steeds meer de kracht van de snelheid van de ‘nieuwe’ media, foto’s worden van Flickr gehaald.
Tweet 3: Ik denk dat de kranten en televisie niet meer zonder een online news watcher kunnen, gespecialiseerd iemand die trends leest.
Tweet 4: en met trends bedoel ik dan bijvoorbeeld Twitscoop: www.twitscoop.com
Tweet 5: Ik denk dat dat al gebeurt, de beroemde iPhone foto van de Hudson Crash was al snel in alle media te vinden.

Valt dit trouwens binnen je vakgebied, of vind je het lastig om iets over online journalistiek te zeggen?

Tweet 1: Online Journalistiek en Nieuwe Media overlappen elkaar. Ik houd me niet bezig met de praktijk van journalisten, meer met het medium.

Maar als ons vakgebied daardoor verandert, is dat misschien voor jou ook een interessant sociaal gegeven om te onderzoeken?

Tweet 1: Ja, behalve dat wij vooral het web zelf als studieobject gebruiken om iets te zeggen over de maatschappij of gebeurtenis.
Tweet 2: In onze aanpak doen wij bijvoorbeeld geen etnografisch onderzoek door middel van interviews, maar laten wij het web zelf spreken.

Waar maak je je kwaad om als mensen het over nieuwe media hebben? Misverstanden? Stereotypen?

Tweet 1: Ik maak me niet snel kwaad :) Maar de discussie over nieuwe media in de pers kan dieper dan is nieuwe media ‘goed’ of ‘slecht’.
Tweet 2: Dat was een van de achterliggende redenen om met onze studenten te gaan bloggen over hoe de media schrijft over nieuwe media.
Tweet 3: Hiervoor is het studentenblog: www.metareporter.nl ontstaan wat vanuit nieuwe media een reflectie geeft op de pers.
Tweet 4: Een kruising tussen Metareporter en De Nieuwe Reporter zie ik dan als het ultieme Nieuwe Media/Online Journalism raakvlak.

Is er ook een korte algemene conclusie getrokken uit dat project?

Tweet 1: Geen algemene conclusie, maar we hebben analyses gemaakt per krant en per onderwerp en daar kwamen interessante dingen uit.

Anne, we bedanken je voor je tijd en je reacties. Over en sluiten

Tweet 1: Dit is misschien wel een mooie afsluiter ;) Erg goed om een interview via Twitter te doen, je wordt gedwongen bondig te zijn.
Tweet 2: Over en sluiten

Noot van de redactie: Het interview met Anne is volledig via Twitter gegaan. Twitter is een online applicatie waar gebruikers berichten van 140 tekens publiceren. Door de combinatie van webloggen en instant messaging wordt deze vorm van publiceren ook wel microbloggen genoemd. De spelregels zijn als volgt. De vraag wordt in 140 tekens gesteld, het antwoord, ook wel een tweet genoemd, moet in 140 regels gegeven worden. Dit is niet helemaal gelukt in dit interview. Maar wat maakt het uit, spelregels zijn er om gebroken te worden. Daarom mocht Anne haar antwoorden over meerdere tweets verdelen, maar wél in 140 tekens. Doordat de tweets maar uit 140 tekens mogen bestaan, lopen niet alle zinnen lekker omdat ze ‘ingekort’ zijn voor Twitter. Anne heeft haar communicatie aangepast op de eisen van Twitter.